اثر اعتیاد بر مغز با مختل کردن ارتباط انتقال دهنده های عصبی

اثر-اعتیاد-بر-مغزاعتیاد اثر درازمدت و شدیدی بر مغز دارد، این تاثیر به سه روش نمود می‌یابد: میل غیرقابل مهار به ماده اعتیادآور، کنترل نداشتن بر مصرف ماده مخدر و ادامه مصرف مخدر، علی‌رغم آگاهی از عوارض خطرناک آن. هرچند ترک اعتیاد امکان‌پذیر است، اما این فرایند غالباً طولانی، آهسته و پیچیده است. سال‌ها طول کشید تا پژوهشگران و سیاست‌گذاران به این نکته واقف شوند.

مواد مخدر سیستم پیام رسانی طبیعی در مغز در مختل می‌کنند

مواد مخدر موادی شیمیایی هستند که با آسیب زدن به سیستم ارتباطی و مختل کردن روش ارسال، دریافت و پردازش اطلاعات توسط نورون‌ها بر مغز اثر می‌گذارند. ساختار شیمیایی بعضی مواد مخدر، مانند ماری جوانا و هروئین، شبیه به انتقال دهنده‌های عصبی طبیعی است و به همین علت می‌توانند نورون‌ها را فعال ‌کنند.

ارتباط با ما

مصرف مواد مخدر عوارض کوتاه مدت و بلند مدت شدیدی بر بدن دارد که از مهمترین آنها تاثیر بر مغز است چرا که سلول‌های مغز برخلاف سایر سلول‌های بدن قدرت بازسازی ندارند و با مرگ هر سلول مغزی، دستگاه عصبی تدریجا ضعیف‌تر می‌شود. ترک هر چه سریع‌تر اعتیاد می‌تواند این عوارض را کاهش دهد و هرچه سریع تر برای درمان اعتیاد اقدام شود از مرگ سلول‌های بیشتری جلوگیری می‌شود. برای دریافت مشاوره و یا مراجعه حضوری با شماره  02188415320 تماس حاصل فرمایید.

سیستم عصبی چیست؟


سیستم-عصبی-چیست؟

مغز تعیین کننده موجودیت ما است. این مغز است که فکر کردن، نفس کشیدن، حرکت کردن، حرف زدن و احساس کردن را برای ما ممکن می‌کند. مغز ماده‌ای سفید و خاکستری به وزن 1400 ـ 1300 گرم است که داخل جمجمه جای گرفته است و مرکز فرماندهی عملیات کل بدن محسوب می‌شود. اطلاعات دریافت شده از محیط خارجی (مانند آنچه چشم‌ها می‌بیند و آنچه پوست حس می‌کند.) و محیط داخلی (مانند دمای بدن و ضربان قلب) به مغز منتقل می‌شود، مغز این اطلاعات را دریافت و پردازش می‌کند و آنها را با هم تجمیع می‌کند تا بتوانیم زنده بمانیم، در شرایط مختلف عملکرد مناسب ارائه دهیم و از تجربیات خود درس بگیریم. مغز همواره، حتی هنگام خواب در حال فعالیت است. مغز از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است که همگی در قالب یک گروه با هم کار می‌کنند. هر یک از این بخش‌ها یک کار خاص و مهم را بر عهده دارد. زمانی که مواد مخدر وارد مغز می‌شود، پردازش معمول آن را مختل می‌کند و در نهایت تغییراتی را در شیوه عملکرد آن ایجاد می‌کند. مصرف مواد مخدر به مرور زمان باعث اعتیاد می‌شود، اعتیاد نوعی بیماری تخریب کننده مغز است که اجازه نمی‌دهد معتاد مصرف مواد را ترک کند، به عبارت دیگر حتی اگر بیمار معتاد واقعاً بخواهد مواد را کنار بگذارد تا از عوارض خطرناک و گسترده آن که بر تمام زندگی‌اش سایه افکنده است، رهایی یابد، نمی‌تواند مواد مخدر را به راحتی ترک کند. مواد مخدر بر سه ناحیه اصلی مغز اثر می‌گذارد:

  • ساقه مغز: ساقه مغز مسئولیت تمام عملکردهای بدن، مانند تنفس، جریان یافتن خون و گوارش غذا، را بر عهده دارد که برای زنده ماندن لازم است. به علاوه ساقه مغز، مغز را به نخاع متصل می‌کند، نخاع در پشت بدن کشیده شده است، عضلات و دست و پا را حرکت می‌دهد و این امکان را برای مغز فراهم می‌کند تا از آنچه که اطراف بدن اتفاق می‌افتد، مطلع شود.
  • سیستم لیمبیک یا دستگاه کناره‌ای: سیستم لیمبیک مجموعه‌ای از ساختارهای مغز را به هم متصل می‌کند که واکنش‌های احساسی، مانند احساس لذت در زمان خوردن شکلات، را کنترل می‌کند. این احساس لذت‌بخش ما را ترغیب می‌کند که این رفتار را باز هم تکرار کنیم، که در این مورد مفید است، چون خوردن برای ادامه حیات لازم است.
  • قشر مخ: قشر مخ به بخش بیرونی قارچی شکل مغز، ماده خاکستری مغز گفته می‌شود. قشر مخ مغز انسان آن‌قدر بزرگ است که حدود سه چهارم کل مغز را تشکیل می‌دهد. قشر مخ به چهار ناحیه، به نام لب مغز تقسیم می‌شود، لب‌های مغز عملکردهای خاصی را کنترل می‌کنند. بعضی ناحیه‌ها اطلاعات به دست آمده از حواس را پردازش می‌کنند تا بتوانیم ببینیم، حس کنیم، بشنویم و بچشیم. بخش پیشین قشر مخ، به نام کورتکس قدامی، مرکز تفکر است که توانایی فکر کردن، برنامه‌ریزی، حل مسئله و تصمیم‌گیری را به ما عطا می‌کند.

شیوه ارتباط برقرار کردن مغز


شیوه-ارتباط-برقرار-کردن-مغز

مغز شبکه ارتباطی پیچیده‌ای متشکل از میلیاردها نورون یا سلول عصبی است. شبکه نورون‌ها پیام‌ها را هزاران بار در دقیقه در مغز، نخاع و عصب جابجا می‌کند. این شبکه‌های عصبی هر آنچه را که حس می‌کنیم، فکر می‌کنیم و انجام می‌دهیم، کنترل می‌کنند. شناخت این شبکه‌ها کمک می‌کند تا بهتر تاثیر مواد مخدر بر دستگاه عصبی را درک کنیم. در ادامه اجزاء تشکیل دهنده این شبکه‌ها را بررسی می‌کنیم.

نورون

مغز از حدود یک میلیارد نورون، یعنی سلول‌هایی عصبی تشکیل می‌شود که بی‌وقفه پیام‌ها را دریافت و ارسال می‌کنند. پیام‌ها در قالب تکانه‌های الکتریکی در داخل نورون از جسم یاخته رو به پایین به سمت آکسون و پایانه آکسون حرکت می‌کنند. پیام پس از رسیدن به پایانه آکسون توسط انتقال دهنده‌های عصبی به نورون‌های دیگر فرستاده می‌شود.

انتقال دهنده‌های عصبی، پیک‌های شیمیایی مغز

 برای این که پیام‌ها از یک نورون به نورون دیگر منتقل شود، نورون پیام‌برهایی شیمیایی، به نام انتقال دهنده عصبی را تولید می‌کند. پایانه آکسون انتقال دهنده‌های عصبی آزاد می‌کند که در فضایی به نام سیناپس حرکت می‌کند و به نورون‌های مجاور می‌رسد. سپس انتقال دهنده عصبی به گیرنده‌های نورون مجاور متصل می‌شود.

گیرنده‌ها، دریافت کننده‌های شیمیایی مغز

گیرنده‌ها-ـ-دریافت-کننده‌های-شیمیایی-مغز

سلول عصبی برای ارسال پیام، ماده‌ای شیمیایی (انتقال دهنده عصبی) را در فضایی به نام سیناپس آزاد می‌کند که دو سلول عصبی را از هم جدا می‌کند. انتقال دهنده عصبی از سیناپس عبور می‌کند و به پروتئین‌های (گیرنده‌های) روی سلول عصبی دریافت کننده متصل می‌شود. به این ترتیب سلول عصبی دریافت کننده تغییر می‌کند و پیام دریافت می‌شود. زمانی که انتقال دهنده عصبی به نورون مجاور نزدیک می‌شود، به محل خاصی روی آن نورون، به نام گیرنده می‌چسبد. انتقال دهنده عصبی و گیرنده آن مانند کلید و قفل عمل می‌کنند، یعنی این که سازو کار کاملاً مشخصی عمل می‌کند تا اطمینان حاصل شود که هر گیرنده پیام صحیح را، فقط پس از برهم‌کنش با گونه صحیحی از انتقال دهنده عصبی ارسال خواهد کرد.

منتقل کننده‌ها، برگشت دهنده‌های شیمیایی مغز

پس از آن که انتقال دهنده‌های عصبی کارشان را انجام دادند، توسط منتقل کننده به نورون اصلی خود برگشت داده می‌شوند. این فرایند بازگشت، سیگنال بین نورون‌ها را قطع می‌کند.

اعتیاد به مواد مخدر چیست؟


اعتیاد نوعی بیماری مغزی مزمن است که معتاد را وادار می‌کند تا علی‌رغم آگاهی از مضر بودن مواد، آن را مصرف کند. نخستین باری که فردی مواد مخدر مصرف می‌کند، احتمالاً این کار را به اراده خود انجام می‌دهد. اما تکرار مصرف مواد تغییراتی را در مغز ایجاد می‌کند که فرد را بارها و بارها مجبور می‌کند تا به  هر قیمتی مواد را پیدا کند و مصرف کند، معتاد تمام عوارض اجتماعی اعتیاد، مانند دزدی، از دست دادن دوستان، مشکلات خانوادگی یا ناراحتی‌های جسمی و روحی را به جان می‌خرد تا بتواند دوباره این ماده مخرب را مصرف کند. این مصرف اجباری همان اعتیاد است.

تاثیر مواد مخدر بر مغز


تاثیر-مواد-مخدر-بر-مغز

مخدرها موادی شیمیایی هستند که پس از ورود به بدن، از طریق کشیدن، تزریق، استنشاق یا خوردن، به سیستم ارتباطی مغز آسیب می‌زنند و شیوه ارسال، دریافت و پردازش اطلاعات توسط سلول‌های عصبی را تغییر می‌دهند. تاثیر مواد مخدر مختلف، به دلیل ساختارهای شیمیایی متفاوت با هم فرق دارد. مواد مخدر حداقل به دو روش بر مغز اثر می‌گذارند:

  • تقلید پیام‌برهای شیمیایی طبیعی مغز
  • تحریک بیش از حد مدار پاداش در مغز

ساختار شیمیایی بعضی مواد مخدر، مانند ماری جوانا و هروئین، شبیه به انتقال دهنده‎های عصبی است که به طور طبیعی در بدن وجود دارد. در واقع این مواد مخدر گیرنده‌های مغز را گول می‌زنند، به آنها متصل می‌شوند و سلول‌های عصبی را فعال می‌کنند. بااین حال مواد مخدر به همان روش انتقال دهنده‌های عصبی طبیعی عمل نمی‌کنند، در نتیجه نورون‌ها پیام‌هایی غیرعادی را در مغز جابجا می‌کنند که مشکلاتی را برای مغز و بدن به وجود می‌آورد. مخدرهای دیگری، مانند کوکائین و مت آمفتامین باعث می‌شود که سلول‌های عصبی مقدار زیادی دوپامین، انتقال دهنده‌ی طبیعی، تولید کند یا این که از بازچرخ معمول دوپامین جلوگیری می‌کند. در نتیجه پیام‌هایی مبالغه‌آمیز در مغز جابجا می‌شود و مشکلاتی در کانال‌های ارتباطی به وجود می‌آید. تفاوت بین این دو مانند تفاوت بین زمزمه کردن در گوش یا فریاد زدن پشت بلندگو است.

نشئگی مواد مخدر، اثر لذت

اکثر مواد مخدر، مانند نیکوتین، کوکائین، ماری جوانا و مواد دیگر، بر مدار پاداش مغز اثر می‌گذارد که بخشی از دستگاه کناره‌ای است. مدار پاداش در حالت عادی با آزاد کردن انتقال دهنده عصبی دوپامین به احساس لذت واکنش نشان می‌دهد. مخدرها کنترل این سیستم را به دست می‌گیرند و باعث تولید مقدار زیادی دوپامین در دستگاه عصبی می‌شوند. حجم بالای دوپامین به احساس نشئگی یا شادی و هیجان شدید، یا همان احساس سرخوشی، دامن می‌زند.

اثر تکرار

مغز به گونه‌ای خلق شده است که با ایجاد احساس لذت، ما را به انجام فعالیت‌های سالمی، مانند خوردن، ترغیب کند. هر زمان که این مدار پاداش شروع به کار کند، مغز متوجه می‌شود که امر مهمی در حال وقوع است که باید آن را به خاطر بسپارد، در این شرایط مغز به ما یاد می‌دهد که این کار را بارها و بدون فکر کردن به آن تکرار کنیم. چون مواد مخدر بر همین مدار پاداش اثر می‌گذارد، مصرف کننده پس از مدتی به دام می‌افتد و به همین ترتیب برای تجربه کردن این حس لذت، مواد را بدون اراده مصرف می‌کند. پس از تکرار مصرف ماده مخدر، مغز خود را با افزایش دوپامین تطبیق می‌دهد. نورون‌ها تعداد گیرنده‌های دوپامین را کاهش می‌دهند یا صرفاً دوپامین کمتری تولید می‌کنند. در نتیجه دوپامین کمتری در مغز عمل می‌کند، این فرایند مانند کم کردن صدای سیگنال، یا در واقع سیگنال دوپامین است. چون بعضی مواد مخدر سمی‌اند، ممکن است تعدادی از نورون‌ها از بین برود. در نتیجه توانایی مصرف کننده برای احساس لذت کاهش می‌یابد. معتاد احساس افسردگی و کسالت می‌کند، زندگی را خسته کننده می‌یابد و نمی‌تواند از چیزهایی لذت ببرد که زمانی برایش لذت‌بخش بودند. در این شرایط فرد معتاد برای بالا بردن سطح دوپامین، نیاز به مواد دارد و باید مواد بیشتری مصرف کند تا میزان دوپامین افزایش یابد و احساس نشئگی را تجربه کند. افزایش دوز مصرف برای تجربه همان حس‌های قبلی به مقاومت یا تحمل موسوم است.

اثر درازمدت

سوءمصرف مواد مخدر در نهایت تغییراتی را در نورون‌ها و مدارهای مغز ایجاد می‌کند. این تغییرات حتی پس از قطع مصرف مواد، از بین نمی‌رود. هرچه مواد مخدر مدت بیشتری مصرف شود، احتمال ایجاد این تغییرات مخرب نیز بالاتر می‌رود.

مواد مخدر چه اثری بر مغز می‌گذارد که باعث احساس لذت می‌شود؟


اکثر مواد مخدر با افزایش تولید دوپامین، به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر سیستم پاداش مغز اثر می‌گذارند. دوپامین انتقال دهنده‌ای عصبی است که در ناحیه‌های از مغز وجود دارد که حرکت، عواطف، انگیزه و احساس لذت را تنظیم می‌کند. چنانچه دوپامین در سطح معمول فعال شود، دستگاه عصبی به رفتارهای طبیعی پاداش می‌دهد. اما زمانی که مواد مخدر دستگاه عصبی را بیش از حد تحریک کند، احساس سرخوشی و نشئگی به مصرف کننده دست می‌دهد که رفتار مربوط به سوءمصرف مواد را تقویت می‌کند و به مصرف کننده یاد می‌دهد که دوباره این کار را تکرار کند.

درمان‌های موثر ترک اعتیاد


روش‌های مختلفی برای ترک اعتیاد وجود دارد، اما تاکنون درمان قطعی برای اعتیاد پیدا نشده است. اعتیاد غالباً نوعی بیماری مزمن است. معتادان نیز همچون افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن دیگری، مانند دیابت یا ناراحتی قلبی، به مرور روش مدیریت عارضه خود را یاد می‌گیرند. پژوهش‌های علمی نشان داده است که هر درمان ترک اعتیاد موثر بر سیزده اصل اساسی استوار است.

انواع درمان

درمان مناسب با توجه به نوع ماده مخدر و شرایط خاص هر بیمار انتخاب می‌شود. درمان ترک اعتیاد در کل دارای دو نوع اصلی است:

  • تغییر رفتار: بیمار شیوه تغییر دادن رفتار خود را یاد می‌گیرد.
  • درمان دارویی: دارو برای ترک اعتیاد به موادی مانند توتون، الکل، هروئین یا مخدرهای دیگر تجویز می‌شود.

طول درمان

اعتیاد به مواد مخدر نیز مانند دیابت و حتی آسم یک اختلال مزمن است. اکثر بیمارانی که به مواد مخدر معتاد شده‌اند، به درمان درازمدت نیاز دارند و باید بارها تحت درمان قرار بگیرند، تقریباً مانند بیمار مبتلا به آسم که طرح درمان دارویی و ورزش درمانی وی باید دائماً تحت نظر باشد. نکته مهم این است که بیمار حتی پس از برگشت به اعتیاد و شروع دوباره مصرف مواد مخدر ناامید نشود و درمان را از نو شروع کند یا طرح درمان فعلی خود را تغییر دهد. در واقع احتمال عقب‌نشینی وجود دارد. حتی بیماران مبتلا به دیابت گاهی از رژیم غذایی خود تخطی می‌کنند یا تزریق انسولین را فراموش می‌کنند و علائم‌شان عود می‌کند. چنین وضعیتی علامت این است که باید دوباره به مسیر صحیح برگشت، نه این که درمان را کاملاً کنار گذاشت.

انگیزه برای انجام درمان

اکثر معتادان درمان را به دلیل حکم دادگاه یا به خاطر اصرار عزیزان‌شان شروع می‌کنند. خوشبختانه پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد که درمان، حتی اگر انتخاب قلبی خود بیمار نباشد، می‌تواند به پاک شدن وی کمک کند.


نوشته اثر اعتیاد بر مغز با مختل کردن ارتباط انتقال دهنده های عصبی اولین بار در متخصص مغز و اعصاب تهران- فوق تخصص بیماری های مغز و نخاع پدیدار شد.

اسکیزوفرنی مزمن (شیزوفرنی):علت عصبی وتشخیص با دستگاه و درمان دارویی

اسکیزوفرنی-مزمن

اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی نوعی اختلال ذهنی است که معمولاً در سال‌های پایانی دوره نوجوانی یا اوان بزرگسالی بروز می‌یابد و با علائمی همچون هذیان، توهم و دیگر مشکلات شناختی همراه است. اسکیزوفرنی غالباً چالش و نبردی مادام‌العمر را به بیمار تحمیل می‌کند.

30 ـ 16 سالگی شایع‌ترین بازه سنی بروز اسکیزوفرنی است و سن بروز علائم در آقایان اندکی کمتر از بانوان است. روند بروز این اختلال در بسیاری از موارد چنان آهسته است که خود بیمار اطلاعی ندارد که سال‌ها است دچار این اختلال است. البته برخی موارد بیماری به سرعت و به صورت ناگهانی بروز می‌یابد. شیزوفرنی براساس نتایج بعضی از پژوهش‌ها پی‌آمد نقص در رشد نورون‌های مغز در دوران جنینی است که در مراحل بعدی زندگی به صورت یک بیماری کامل بروز می‌یابد.

اسکیزوفرنی اختلالی چالش‌برانگیز است که غالباً تمییز قائل شدن بین واقعیت و خیال، تفکر شفاف، مدیریت عواطف و احساسات، ارتباط برقرار کردن با دیگران و ارائه یک عملکرد عادی را دشوار می‌سازد. بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی صداهایی را می‌شنوند که واقعیت ندارد. برخی بیماران معتقداند که دیگران ذهن‌شان را می‌خوانند، تفکرشان را کنترل می‌کنند یا علیه‌شان توطئه می‌کنند. این توهمات بیمار را به شدت و به طور دائم مضطرب می‌کند و باعث انزواطلبی و گوشه‌گیری آنها و گاهی اوقات پرخاشگری‌شان می‌شود.

در کلینیک تخصصی مغز و اعصاب دکتر سخابخش بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی تشخیص داده شده و درمان های مناسب برای این بیماران تجویز می شود. این مرکز همچنین با دستگاه های تشخیصی پیشرفته قادر به تشخیص صحیح این بیماری می باشد.

برای اطلاع از علت و  روش های درمانی ما برای بیماری شیزوفرنی می توانید با  02188415320 تماس حاصل فرمایید.

علل اسکیزوفرنی

متخصصین معتقداند که چند عامل در شروع اسکیزوفرنی نقش دارد. شواهد حاکی از آن است که عامل‌های ژنتیکی و محیطی در ترکیب با یکدیگر به ابتلا به اسکیزوفرنی دامن می‌زند. عنصر اصلی این عارضه وراثت است، اما محرک‌های محیطی نیز تاثیر قابل توجهی بر آن دارد.

در ادامه عواملی را که باعث شروع اسکیزوفرنی می‌شود، توضیح می‌دهیم.

وراثت ژنتیکی

وراثت

اگر در خانواده سابقه شیزوفرنی وجود نداشته باشد، احتمال بروز آن کمتر از یک درصد است. اما اگر یکی از والدین دچار اسکیزوفرنی باشد، احتمال بروز آن به ده درصد افزایش می‌یابد.

عدم تعادل شیمیایی در مغز

عدم-تعادل-شیمیایی-در-مغز

متخصصین معتقداند که عدم تعادل دوپامین، نوعی انتقال دهنده عصبی، باعث شروع اسکیزوفرنی می‌شود. سروتونین نیز انتقال دهنده عصبی دیگری است که در بروز این بیماری نقش دارد.

روابط خانوادگی

هیچ گونه شواهدی وجود ندارد که تایید کند روابط خانوادگی باعث بروز اسکیزوفرنی می‌شود یا نمی‌شود. اما برخی بیماران مبتلا معتقداند که تنش در محیط خانواده محرک عود بیماری است. اما خانواده درمانی بیماران اسکیزوفرنی   یکی از راههای درمان این بیماران محسوب می شود.

عامل‌های محیطی

هرچند این موضوع با قطعیت اثبات نشده است، اما بسیاری احتمال می‌دهند که عفونت‌های ویروسی و آسیب‌دیدگی قبل از تولد باعث بروز شیزوفرنی می‌شود.

تجربیات مضطرب کننده غالباً ابتلا به اسکیزوفرنی را در پی دارد. بیمار پیش از بروز علائم حاد بدخلق و مضطرب می‌شود و نمی‌تواند تمرکز کند. این تغییرات در خلق و خو مشکلاتی را در روابط بیمار ایجاد می‌کند و حتی باعث طلاق یا اخراج از کار می‌شود.

این عامل‌ها غالباً مسبب شروع بیماری دانسته می‌شود، حال آن که برعکس است و بیماری باعث این بحران شده است. بنابراین نمی‌توان به راحتی گفت که آیا اسکیزوفرنی باعث استرس و تنش شده یا این که بیماری خود پی‌آمد این عامل‌ها است.

اسکیزوفرنی ناشی از مصرف مواد

مصرف ماری جوانا و LSD باعث عود اسکیزوفرنی می‌شود. به علاوه در افرادی که مستعد بیماری‌های روانی مانند شیزوفرنی هستند، مصرف حشیش محرکی است که باعث بروز نخستین حمله بیماری می‌شود.

برخی پژوهشگران معتقداند که بعضی داروهای تجویزی، مانند استروئیدها و محرک‌ها به بروز پسیکوز می‌انجامد.

علائم

علائم

درصد قابل توجهی از بیماران دچار اسکیزوفرنی به دیگران وابسته می‌شوند، چرا که نمی‌توانند از خودشان مراقبت کنند یا وظایف شغلی‌شان را انجام دهند. بسیاری از بیماران در برابر درمان مقاومت می‌کنند و پرخاشگرانه معتقداند که هیچ مشکلی ندارند.

برخی بیماران علائم مشخصی دارند، اما عده‌ای تا زمانی که توهمات و افکار خود را شرح نداده‌اند، سالم به نظر می‌رسند. عوارض و پی‌آمدهای اسکیزوفرنی محدود به خود بیمار نمی‌شود و خانواده، دوستان و اجتماع پیرامون وی را نیز درگیر می‌کند.

نشانه‌ها و علائم شیزوفرنی متغیر است و برای تمام بیماران یکسان نیست.

علائم شیزوفرنی در چهار دسته زیر تقسیم‌بندی می‌شود:

  • علائم مثبت: علائم مثبت یا علائم روانی مانند توهم و هذیان
  • علائم منفی: علائم منفی به عناصری اشاره دارد که از بیمار سلب شده است. عدم مشاهده احساسات مختلف روی صورت یا بی‌انگیزگی از جمله علائم منفی به شمار می‌آید.
  • علائم شناختی: این علائم بر فرایندهای فکری بیمار اثر می‌گذارد و ممکن است منفی یا مثبت باشد. تمرکز نداشتن یکی از علائم منفی شناختی است.
  • علائم عاطفی: این علائم معمولاً از نوع منفی است و شامل مواردی مانند بی‌احساسی می‌شود.

علائم اصلی اسکیزوفرنی عبارت است از:

  • هذیان: بیمار باورهای اشتباهی دارد که به اشکال گوناگونی چون هذیان مورد آزار و اذیت قرار گرفتن یا توهم فردی مهم بودن نمودار می‌شود. برخی بیماران فکر می‌کنند که دیگران آنها را از راه دور کنترل می‌کنند یا تصور می‌کنند که توانایی‌ها و نیروهای ماوراء الطبیعه دارند.
  • توهم: توهم شنیداری شایع‌تر از توهم دیداری، احساسی، چشایی یا بویایی است و بیمار صداهایی را می‌شنود که واقعی نیست. بیماران دچار شیزوفرنی با طیف وسیعی از توهمات مختلف دست و پنجه نرم می‌کنند.
  • اختلال تفکر: بیمار بدون هیچ دلیل منطقی از یک موضوع به موضوع دیگر می‌پرد. بیمار سردرگم است و نمی‌توان سخنان وی را دنبال کرد.

دیگر علائم اسکیزوفرنی به شرح زیر است:

  • بی‌انگیزگی: بیمار هیچ سائق و انگیزه‌ای برای دنبال کردن کارهای خود ندارد و امور روزمره‌ای مانند شستشو و آشپزی را نادیده می‌گیرد.
  • ضعف در بیان عواطف: بیمار به وقایع خوشحال کننده یا ناراحت کننده واکنشی نشان نمی‌دهد یا این واکنش بسنده نیست.
  • انزواطلبی: گوشه‌گیری بیمار غالباً به این خاطر است که فکر می‌کند دیگران در صدد آزار دادن او هستند.
  • عدم آگاهی از ابتلا به بیماری: ازآنجایی که هذیان‌ها و توهمات به نظر بیمار واقعی می‌رسد، بسیاری از بیماران معتقداند که هیچ مشکلی ندارند؛ بنابراین به دلیل ترس از بروز عوارض جانبی از مصرف دارو خودداری می‌کنند یا حتی فکر می‌کنند که دارو سم است و هدف کشتن آنها است.
  • مشکلات شناختی: توانایی بیمار برای تمرکز کردن، به خاطر آوردن، برنامه‌ریزی کردن و سازمان‌دهی زندگی تحت الشعاع بیماری قرار می‌گیرد. همچنین ارتباط برقرار کردن برای بیمار دشوار می‌شود.

تشخیص و آزمایش

آزمایش

متخصص اسکیزوفرنی را با توجه به کنش‌های بیمار تشخیص می‌دهد. اگر پزشک احتمال ابتلا به اسکیزوفرنی را بدهد، سابقه روانی و پزشکی بیمار را بررسی می‌کند.

همچنین آزمایش‌های خاصی برای تشخیص افتراقی و رد احتمال ابتلا به بیماری‌ها و عارضه‌های دیگری انجام می‌شود که علائمی مانند علائم اسکیزوفرنی را به وجود می‌آورد. آزمایش‌های زیر برای تایید تشخیص شیزوفرنی انجام می‌شود:

  • آزمایش خون: چنانچه پزشک احتمال دهد که سوء مصرف مواد باعث بروز علائم شده است، دستور آزمایش خون می‌دهد. البته آزمایش خون برای حذف علل فیزیکی بیماری نیز انجام می‌شود.
  • آزمایش‌های تصویربرداری: تصویربرداری برای تشخیص تومورها و مشکلات مربوط به ساختارهای مغز انجام می‌شود.
  • ارزیابی روانی: متخصص با پرسیدن سوالاتی درباره افکار، خلق و خو، توهمات، نشانه‌های خودکشی، تمایلات خشونت آمیز و بررسی رفتار و ظاهر بیمار ارزیابی روانی جامعی را انجام می‌دهد.

همچنین پزشک باید احتمال ابتلا به اختلال‌های ذهنی، مانند اختلال دوقطبی یا اختلال شیزوافکتیو را نیز بررسی کند.

درمان

بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی می‌توانند با بهره‌گیری از درمان مناسب، زندگی پربار و مفیدی داشته باشند. درمان بسیاری از علائم اسکیزوفرنی را تسکین می‌دهد. بااین حال اکثر بیماران دچار این اختلال باید این علائم را تا پایان عمر تحمل کنند.

به باور روانپزشکان موثرترین درمان شیزوفرنی، ترکیبی از روش‌های زیر است:

  • دارو
  • مشاوره روانی
  • منابع خودیاری

داروهای ضدروان پریشی انقلابی را در زمینه درمان شیزوفرنی ایجاد کرده است و بسیاری از بیماران می‌توانند با مصرف آنها، به جای بستری شدن در بیمارستان، در اجتماع زندگی کنند.

دارو 

متداول‌ترین داروهای اسکیزوفرنی عبارت است از:

  • ریسپریدون (ریسپردال): این دارو نسبت به دیگر داروهای ضدروان پریشی آتیپیک خاصیت آرام‌بخشی کمتری دارد. افزایش وزن و دیابت از عوارض احتمالی مصرف این دارو است که در مقایسه با مصرف کلوزاپین یا الانزاپین کمتر بروز می‌یابد.
  • الانزاپین (زیپرکس): این دارو علائم منفی را برطرف می‌کند. اما احتمال افزایش وزن و بروز دیابت پس از مصرف آن بسیار بالا است.
  • کوئتیاپین (سروکوئل): افزایش وزن و دیابت از عوارض جانبی مصرف این دارو است، هرچند احتمال بروز عوارض کمتر از مصرف کلوزاپین یا الانزاپین است.
  • زیپراسیدون (گئودون): این دارو کمتر از دیگر داروهای ضدروان پریشی اتیپیک باعث افزایش وزن و دیابت می‌شود، اما آریتمی قلبی از عوارض احتمالی آن است.
  • کلوزاپین (کلوزاریل): این دارو برای بیمارانی مفید است که به دیگر درمان‌ها مقاومت نشان داده‌اند. کلوزاپین رفتارهای خودکشی را در بیماران دچار اسکیزوفرنی کاهش می‌دهد. از عوارض آن می‌توان به افزایش وزن و دیابت اشاره کرد.
  • هالوپریدول: هالوپریدول داروی ضدروان پریشی است که برای درمان شیزوفرنی تجویز می‌شود و اثر بلندمدت (چندین هفته) دارد.

دارو درمان اصلی اسکیزوفرنی است که متاسفانه رعایت دقیق رژیم دارویی گاه به مشکل بزرگی تبدیل می‌شود. بیماران باید داروها را برای مدتی طولانی مصرف کنند، مصرف درازمدت دارو هزینه‌های سنگینی را به بیمار و اطرافیان وی تحمیل می‌کند.

بیمار باید مصرف دارو را تا زمان رفع علائم ادامه دهد، در غیر این صورت علائم عود خواهد کرد.

نخستین حمله بیماری و بروز علائم بسیار ناراحت کننده است. مدت زیادی طول می‌کشد تا علائم برطرف شود و بیمار در طول دوران بهبود به شدت احساس تنهایی می‌کند. بنابراین بیمار در زمان شروع حمله بیماری به  حمایت و پشتیبانی خانواده، دوستان و خدمات جمعی نیاز دارد.

 


نوشته اسکیزوفرنی مزمن (شیزوفرنی):علت عصبی وتشخیص با دستگاه و درمان دارویی اولین بار در متخصص مغز و اعصاب تهران- فوق تخصص بیماری های مغز و نخاع پدیدار شد.

علت و درمان ضعف عضلانی دست و پا و سایر اندام ها

zafandam

ضعف به از دست دادن قدرت عضلانی اطلاق می‌شود، یعنی با وجودی که فرد تمام تلاشش را می‌کند اما نمی‌تواند به‌طور عادی عضله‌اش را تکان دهد. با این‌حال، این اصطلاح اغلب اشتباه استفاده می‌شود. بسیاری از افراد زمانی که خسته هستند یا حرکت آن‌ها به علت درد و سفتی مفاصل محدود است، می‌گویند که احساس ضعف دارند. ضعف عضلانی می‌تواند نشانه‌ای از اختلال در عملکرد اعصاب باشد.

افراد با هر گونه علامت هشداردهنده بلافاصله باید به بخش اورژانس مراجعه کنند. مراقبت سریع پزشکی بسیار مهم است زیرا ضعف همراه با یک علامت هشداردهنده می‌تواند به‌سرعت بدتر و موجب ازکارافتادگی دائمی شود. افرادی که علائم سکته مغزی دارند باید فوراً به پزشک مراجعه کنند زیرا درمان سریع امکان از دست دادن عملکرد و حواس را کاهش می‌دهد. همچنین افراد بدون علائم هشداردهنده باید با پزشک خود تماس بگیرند، در این صورت پزشک بر اساس علائم و اختلالات آن‌ها تصمیم می‌گیرد که بیمار نیاز به مراجعه فوری به مطب دارد یا خیر. برای برخی تأخیر چندروزه برای مراجعه به پزشک خطری ندارد. برای اطلاع از روش‌های درمانی که متخصصین ما در کلینیک مغز و اعصاب دکتر سخابخش جهت درمان مشکلات عصبی-عضلانی از جمله ضعف عضلانی به کار می‌برند و یا رزرو نوبت می‌توانید با ما از طریق شماره‌ 02188415320 تماس حاصل فرمایید.

چگونگی پیشرفت ضعف عضلانی


برای فردی که به‌صورت ارادی ماهیچه‌اش را تکان می‌دهد (انقباض ارادی ماهیچه نامیده می‌شود)، مغز باید سیگنالی بفرستد که مسیر حرکتش این‌گونه است:

  • مغز 
  • از طریق سلول‌های عصبی در ریشه‌ی مغز و نخاع
  • از طریق اعصاب از نخاع به عضلات (به نام اعصاب محیطی)
  • در ارتباط بین عصب و عضله (به نام محل اتصال عصب)

ضعف عضلات زمانی ایجاد می‌شود که یک بخش از این مسیر، مغز، نخاع، اعصاب، عضلات، یا ارتباط بین آن‌ها، آسیب‌دیده است. ضعف (به‌طور ناگهانی یا تدریجی) ممکن است بر همه‌ی عضلات بدن (ضعف عمومی) و یا تنها بر بخشی از بدن تأثیر گذارد.

علائم



علائم ضعف عضلات بستگی به این دارد که کدام عضلات تحت تأثیر قرارگرفته است. برای مثال، وقتی ضعف بر عضلات قفسه سینه تأثیر می‌گذارد، افراد ممکن است مشکل تنفس داشته باشند. هنگامی‌که ضعف بر عضلات کنترل‌کننده‌ی چشم تأثیر می‌گذارد، افراد ممکن است دوبینی پیدا کنند.
ضعف عضلانی کامل باعث فلج فرد می‌شود. افراد ممکن است بسته به آنچه موجب ضعف می‌شود، علائم دیگری داشته باشند. ضعف اغلب همراه با اختلال در حس، مانند بی‌حسی دست‌وپا، احساس سوزن سوزن شدن، و خواب‌رفتگی همراه است.

علائم هشداردهنده

در افراد مبتلا به ضعف عضلات بدن، علائم زیر نگران‌کننده است:

  • ضعفی که ظرف مدت چند روز شدیدتر می‌شود.
  • اشکال در تنفس
  • مشکل در بالا بردن سر زمان دراز کشیدن
  • مشکل در جویدن، صحبت کردن، یا بلع
  • از دست دادن توانایی راه رفتن

علل


علل ضعف عضلات بسته به اینکه آیا ضعف عمومی است یا تنها بر عضلات خاصی تأثیر می‌گذارد، متفاوت است. برای ضعف عمومی، شایع‌ترین علل این موارد هستند:

  • کاهش آمادگی جسمانی عمومی که ممکن است ناشی از بیماری یا کاهش ذخایر فیزیکی (سستی)، مانند کاهش توده عضلانی، تراکم استخوان، و توانایی عملکرد قلب و ریه‌ها ، به‌خصوص در افراد مسن باشد.
  • از دست دادن بافت عضله (هدر رفتن، و یا آتروفی) به دلیل عدم فعالیت یا استراحت در رختخواب(مثلاً در ICU) برای مدت طولانی.
  • آسیب به اعصاب به علت یک بیماری یا آسیب شدید ، مانند سوختگی‌های شدید و گسترده
  • اختلالات خاص عضلانی، مانند کسانی که به دلیل مصرف بیش ‌از حد الکل سطح پتاسیم بدنشان کم است، یا استفاده از کورتیکواستروئیدها.
  • استفاده از مواد مخدر برای فلج عضلات به‌عنوان ‌مثال، برای بی‌حرکت نگه‌داشتن افراد در حین عمل جراحی یا در حالی‌که دستگاه تنفس مصنوعی دارند.

برای ضعف عضلات خاص ماندد ضعف رفتن عضلات دست و پا، شایع‌ترین علل این موارد هستند:

  • سکته مغزی (شایع‌ترین علت اثر ضعف بر یک‌طرف بدن)
  • اعصاب تحت ‌فشار، همان‌طور که در سندرم تونل کارپال رخ می‌دهد.
  • پارگی دیسک یا فتق در ستون فقرات
  • فشار (فشردگی) بر روی نخاع که ممکن است نتیجه‌ی سرطانی سرایت کرده به نخاع باشد.
  • ام‌اس
  • در افراد مبتلابه تشنج، یک‌طرف از بدن پس ‌از اینکه تشنج متوقف می‌شود (به نام فلج تاد) ممکن است دچار ضعف اندام‌ها شود.
  • کاهش قند خون (هیپوگلیسمی) هم باعث ضعف می‌شود که پس از درمان هیپوگلیسمی، ضعف نیز برطرف می‌شود.

بسیاری از افرادی که فکر می‌کنند دچار ضعف عضلات شده‌اند، در واقع فقط خسته هستند. علل شایع خستگی عبارت‌اند از یک بیماری شدید، سرطان، عفونت مزمن (مانند HIV، هپاتیت، یا مونونوکلئوز)، نارسایی قلبی، کم‌خونی، سندرم خستگی مزمن، فیبرومیالژیا، و اختلالات خلقی (مانند افسردگی).

تست و ارزیابی


در طی معاینه فیزیکی، پزشکان بر روی سیستم عصبی (معاینه عصبی) و عضلات تمرکز می‌کنند. نخست پزشکان بررسی می‌کنند که آیا فرد واقعاً ضعف عضلات دارد یا فقط  خسته شده است. اگر فردی دچار ضعف است پزشکان شدت ضعف یا احتمال بدتر شدن سریع ضعف را بررسی می‌کنند و تعیین می‌کنند آیا این ضعف زندگی فرد را تهدید می‌کند یا نه.
پزشک راه رفتن فرد را مشاهده و بررسی می‌کند. چگونگی راه رفتن فرد دلیل و محل بروز علائم ضعف را نشان می‌دهد. برای مثال، اگر فردی هنگام راه رفتن یک دست یا هر دو دستش به‌طور معمول نوسان نداشته باشد یا پایش را بکشد این نشانه‌ای است که ضعف به دلیل سکته مغزی ایجاد شده است. پزشکان همچنین دیگر نشانه‌های عدم کارکرد صحیح سیستم عصبی مانند از دست دادن هماهنگی و یا احساس در عضلات را بررسی می‌کنند.

دیگر تست‌ها بر اساس محلی که پزشکان فکر می‌کنند مشکل دارد انجام می‌شوند:

  • اختلال مغزی: ام آر آی یا سی ‌تی ‌اسکن
  • اختلال ستون فقرات: ام آر آی یا هنگامی‌که MRI ممکن نیست، سی ‌تی ‌اسکن و گاهی اوقات تست مایع نخاعی
  • اختلال اعصاب محیطی و یا یک اختلال اتصال عصب عضلانی: نوار عصب و عضله و بررسی جریان عصبی
  • اختلال عضلانی (میوپاتی): نوار عصب و عضله، بررسی جریان عصبی و احتمالاً ام آر آی، اندازه‌گیری آنزیم‌های عضلانی، بیوپسی عضلانی و یا تست ژنتیکی

درمان


با شناسایی علت بیماری ضعف عضلانی امکان درمان وجود دارد. اگر ضعف به‌طور ناگهانی شروع و باعث اختلال در تنفس شود، باید تنفس مصنوعی داده شود. فیزیوتراپی و کاردرمانی به افراد بیمار برای بهبود ضعف دائمی کمک می‌کند و از دست دادن عملکرد را جبران می‌نماید. فیزیوتراپی به افراد کمک می‌کند تا قدرت عضلانی‌شان را حفظ کنند و حتی گاهی قدرت را بازیابند.

ملزومات برای افراد سالمند


zafandam1

با افزایش سن مقدار بافت‌های عضلانی و قدرت عضلانی کاهش می‌یابد. این تغییرات تا حدودی به این دلیل رخ می‌دهد که فعالیت افراد مسن کمتر می‌شود و همچنین تولید هورمون‌های تحریک‌کننده توسعه عضلانی کاهش می‌یابد. بنابراین برای افراد مسن، استراحت در بستر در اثر بیماری می‌تواند اثر مخربی داشته باشد. در مقایسه با افراد جوان‌تر، در سالمندان شروع بیماری باعث آغاز تحلیل بافت و قدرت عضلانی می‌شود و در طول دوره‌ی بیماری از دست دادن بافت عضلانی با سرعت بیشتری اتفاق می‌افتد.
مواد مخدر علت شایع دیگر بیماری ضعف عضلانی در افراد مسن است زیرا سالمندان داروهای بیشتری مصرف می‌کنند و در نتیجه بیشتر مستعد ابتلا به عوارض داروها هستند. هنگام ارزیابی سالمندانی که ضعف عضلانی دارند، پزشکان بر عواملی که ضعف عضلانی ایجاد نمی‌کنند هم تمرکز می‌کنند مثلاً شرایطی که تعادل، هماهنگی عضلات، دید یا تحرک را مختل یا حرکت را دردناک می‌کنند (مانند آرتریت). سالمندان ممکن است به ‌اشتباه اثرات ناشی از شرایط ذکر شده را ضعف اعصاب توصیف کنند. صرف‌نظر از آنچه باعث ضعف می‌شود، فیزیوتراپی معمولاً به بهبود عملکرد سالمندان کمک می‌کند.

نکات کلیدی


  • بسیاری از افراد زمانی که در واقع فقط خسته شده‌اند و یا حرکت آن‌ها به علت درد و یا سفتی محدود شده است، به ‌اشتباه می‌گویند که احساس ضعف دارند.
  • ضعف عضلانی واقعی تنها زمانی رخ می‌دهد که بخشی از مسیر لازم برای حرکت ارادی ماهیچه (از مغز به ماهیچه‌ها) دچار اختلال عملکرد شود.
  • اگر ضعف شدید در طول چند روز یا چند ساعت شدیدتر می‌شود یا اگر فردی هر یک از علائم هشداردهنده در ارتباط با ضعف عضلات داشته باشد باید به پزشک مراجعه کنید.
  • اغلب پزشکان می‌توانند تعیین کنند که واقعاً مشکل ضعف عضلانی است یا خیر و بر اساس علائم و نتایج حاصل از معاینات فیزیکی، علت ضعف را تشخیص دهند.
  • فیزیوتراپی معمولاً در حفظ قدرت عضلانی بدون توجه به دلیل ضعف، مفید است.


نوشته علت و درمان ضعف عضلانی دست و پا و سایر اندام ها اولین بار در متخصص مغز و اعصاب تهران- فوق تخصص بیماری های مغز و نخاع پدیدار شد.